15 Mart 2026
G83 Çevrimi Nedir ve Neden Kullanılır?
G83 çevrimi, gagalama hareketi ile delik delme yöntemidir. Matkap ucunun talaşla dolmasını engellemek ve delik içerisinde biriken talaşların tahliye edilmesini sağlamak amacıyla kullanılır.
Matkap, belirlenen “Q” miktarı kadar dalar, çevrim başlangıç seviyesine geri çıkarak talaşı boşaltır ve operasyonu bu döngüyle tamamlar.
Bu yöntem, deliklerde takım kırılmalarını minimize eder ve yüzey kalitesini artırır.
G83 Çevrim Formatı (Standart ISO)
Freze tezgahlarında kullanılan genel çevrim formatı şu şekildedir:
G83 G98 X… Y… Z… R… Q… P… F…
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| G98 | Çevrim sonunda çevrimden önceki Z seviyesine döner. |
| X, Y | Deliğin iş parçası üzerindeki merkez koordinatları. |
| Z | Ulaşılacak toplam delik derinliği. Mutlak veya artışsal olarak tanımlanabilir. |
| R | Güvenli yaklaşma mesafesi. Kesmenin başlayacağı Z düzlemini ifade eder. |
| Q | Her gagalama hareketindeki dalış miktarıdır. Genellikle mm cinsinden tanımlanır. |
| P | Delik dibinde bekleme süresidir. Genellikle milisaniye cinsinden kullanılır. |
| F | İlerleme hızı. Genellikle mm/dakika cinsinden tanımlanır. |
G83 Çevrim Örnek Programlama 1
Aşağıdaki örnekte, 50mm derinliğinde bir deliğin 5mm’lik gagalama adımlarıyla delinmesi senaryosu yer almaktadır:
Örnek NC Kod:
| NC Kod / Parametre | Açıklama |
|---|---|
| O0001 | Program numarası. |
| T01 M6; | 1 nolu kesici takımı çağırır. |
| G54 G90 S1500 M3; | G54 parça sıfırı kullanılır, mutlak koordinat sistemi aktif edilir, iş mili 1500 dev/dak saat yönünde döner. |
| G0 X50. Y50.; | Deliğin merkezi olan konuma hızlı yaklaşma hareketi yapılır. |
| G43 H1 Z10.; | Takım boy telafisi aktif edilir ve takım 10 mm güvenli mesafede konumlanır. |
| M8; | Soğutma sıvısı açılır. |
| G83 G98 Z-50. R2. Q5. F100.; | G83 gagalama delik delme çevrimi başlatılır. |
| G98 | Çevrim sonunda çevrimden önceki Z seviyesine döner. |
| Z-50. | Toplam delik derinliğini ifade eder. |
| R2. | Kesmenin başlayacağı güvenli Z düzlemini ifade eder. |
| Q5. | Her gagalama hareketindeki dalış miktarıdır. Bu örnekte gagalama derinliği 5 mm’dir. |
| F100. | İlerleme hızını ifade eder. Bu örnekte ilerleme hızı 100 mm/dk’dır. |
| G80; | Aktif delik delme çevrimini iptal eder. |
| G0 Z50. M9; | Takımı güvenli mesafeye kaldırır ve soğutma sıvısını kapatır. |
| M30; | Programı sonlandırır. |
G83 Çevrim Örnek Programlama 2
Örnek Torna NC Kod:
| NC Kod | Açıklama |
|---|---|
| O1234; | Program numarasıdır. |
| T0101 | 1 numaralı takım ve 1 numaralı takım ofseti çağrılır. |
| G97 S1000 M3 F0.2 | Sabit devir modu aktif edilir, iş mili 1000 dev/dak hızda saat yönünde döndürülür ve ilerleme değeri 0.2 olarak tanımlanır. |
| G90 G54 | Mutlak koordinat sistemi ve G54 iş parçası sıfırı aktif edilir. |
| G0 X0 Z20 M8 | Takım hızlı hareketle X0 merkez eksenine ve Z20 güvenli yaklaşma konumuna gider, soğutma sıvısı açılır. |
| G83 Z-85 R2 Q3000 F0.2 | G83 gagalama delik delme çevrimi başlatılır. Delik Z-85 derinliğine kadar işlenir, R2 geri çekilme/güvenlik mesafesi olarak kullanılır, Q3000 gagalama miktarını ifade eder ve ilerleme F0.2 değerinde yapılır. |
| G0 Z300 | Takım hızlı hareketle Z ekseninde güvenli mesafeye çekilir. |
| G0 X300 | Takım hızlı hareketle X ekseninde parçadan uzaklaştırılır. |
| M9 | Soğutma sıvısı kapatılır. |
| M30 | Program sonlandırılır ve başa alınır. |
G83 Parametre Açıklamaları:
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| G83 | Kademeli delik delme çevrimidir. |
| Z-85 | Delik derinliğini ifade eder. Bu örnekte delik derinliği 80 mm’dir; matkap takımının deliği güvenli şekilde tamamlaması için 5 mm fazlalık verilmiştir. |
| R2 | Takımın hızlı hareketle gelip, G1 ilerleme hareketiyle kesmeye başlayacağı güvenli Z düzlemidir. |
| Q3000 | Her dalışta kaldırılacak talaş miktarını, yani gagalama miktarını ifade eder. Torna çevrimlerinde bu değer genellikle mikron cinsinden tanımlanır. |
| F0.2 | İlerleme miktarını ifade eder. Torna tezgâhlarında genellikle tur başına ilerleme olarak kullanılır. Freze tezgâhlarında ise çoğunlukla dakika cinsinden ilerleme değeriyle yazılır. Örneğin: F100. |
Bu verdiğimiz örnek ISO standartlarına uygun kontrol üniteleri için geçerlidir. CNC kontrol ünitelerine göre kodlamanın yerleri, bilindiği üzere değişebiliyor.
Dikkat Edilmesi Gereken Teknik Hususlar
Operasyon sırasında verimlilik ve güvenliği sağlamak adına aşağıdaki teknik detaylara dikkat edilmesi önerilir:
G98 ve G99 Farkı:
- G98: Çevrim operasyonu tamamlandıktan sonra takımın, çevrime başlamadan önceki “başlangıç düzlemine” (Initial Level) dönmesini sağlar.
- G99: Takımın sadece “R” düzlemine (parçanın hemen üzerindeki güvenli mesafeye) dönmesini sağlar. Çoklu delik operasyonlarında G99 kullanımı, zaman tasarrufu açısından tercih edilmektedir.
İlerleme Hızı (F): Torna tezgahlarında ilerleme mm/devir cinsinden tanımlanırken, frezeleme operasyonlarında mm/dakika cinsinden hesaplanır.
Daha fazla bilgi almak için teknik destek ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
CAM Programına ihtiyacınız varsa EDGECAM ve WORKNC ürünlerimizi inceleyebilirsiniz.
Metropolsoft’u Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
G83 çevrimi, delik delme operasyonları, talaş tahliyesi, takım güvenliği ve CAM programlama süreçleriyle ilgili teknik rehberlerimizi Google aramalarınızda daha sık görmek için Metropolsoft’u tercih edilen kaynaklarınıza ekleyebilirsiniz.
Diğer Yazılar
